CRNOGORSKA KAPA

(DRUGI PIŠU)

Nedavno je jedan čitalac ovog portala postavio pitanje o autentičnom izgledu crnogorske kape u različitim vremenskom periodima.Kako bi pojasnili kakav je bio njen izgled,objavljujemo ponovo tekst Portala Analitika u kojem može sadržajno dobiti odgovor na ovo pitanje.

Portal ANALITIKA, 13. oktobar 2012.
   
Piše: Miroslav ĆOSOVIĆ    

Sva identitetska obilježja autohtonih pravoslavaca u Crnoj Gori su – crnogorska. Država se zove Crna Gora, zvala se ranije i Zeta i Duklja ali nikada srpskim imenom. I ne samo država: Domentijan, biograf Svetog Save, prije skoro 800 godina – dok su Nemanjići vladali Dukljom – more je zvao – dukljansko more. I ne samo teritorija: kapa je crnogorska, narodno kolo je – crnogorski oro; nošnja je –crnogorska…

Širenje srpske ideologije: Vuk Karadžić je jezik koji je okitio srpskim imenom preuzeo sa teritorije Crne Gore, Hercegovine i Dubrovnika; dakle – tačno sa one teritorije na kojoj se prostirala kraljevina Duklja, što možete lako provjeriti ako pogledate kartu koju je 2006. objavio Istorijski atlas Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva iz Beograda.

Prvi srpski nacionalni ideolog koji je pristigao u Crnu Goru bio je Sima Milutinović Sarajlija i on je svom učeniku Njegošu naprosto usadio srpsku svijest. Naš veliki poeta Njegoš je među uglavnom nepismenim Crnogorcima raspirio kult Kosova, kult Dušana, kult Karađorđa… Prije Njegoša srpska nacionalna ideja u Crnoj Gori bila je minorna i marginalna iako su Nemanjići još prije 800 g. posijali pravoslavlje u rimokatoličkoj državi naših predaka. Pošto je Njegoš Crnogorce okitio srpskim imenom Beograd je brzo shvatio da od posrbljavanja Crnogoraca nema ništa – ako se identiteti ljudi iz Srbije i Crnogoraca ne ujednače. Zapravo: ako se ne nametne (novo)srpski identitet Crnogorcima. Nametanje (novo)srpskog identiteta Crnogorcima pokrenuto je iz mnogo pravaca…

Priča o ocilima: Daleko najpoznatiji i najrašireniji srpski nacionalni simbol su 4 ocila, za koja se još kaže i da su simbol iz vremena dinastije Komnina i da u stvari predstavljaju četiri slova V koja znače: ‘Vasilev vasileon voitha vasili – Care careva pomaži Caru’.

Ovaj simbol vidimo na hiljadama mjesta po Crnoj Gori – na zidovima zgrada, u ulazima, u liftovima, urezuje se na školskim klupama, crta se na školskim sveskama, ima ga na golim stijenama pored drumova, ima ga u grbovima političkih partija i koalicija. Čovjek bi pomislio da je taj simbol – s obzirom na to koliko je rasprostranjen – u Crnoj Gori star stotinama ili hiljadu godina. Međutim, rasprostranjenost ovog simbola u Crnoj Gori danas, je samo posljedica političke akcije Beograda. Četiri ocila su prije 1918. bila potpuno nepoznata u Crnoj Gori. O četiri ocila u Crnoj Gori prije 1918. nema skoro nikakvih pomena. Jedino đe su se mogla sresti 4 ocila je ako je iz Srbije stigao neki predmet sa tim simbolom.

Srpska crkva na svaki način pokušava da zatre identitet Crnogoraca upravo šireći bajku o simbolu s četiri ocila. Tako su “Vijesti” od 27. septembra izvijestile: “Na crkvi Svetog Spasa na Grahovcu, koja je podignuta u čast velike bitke koja se odigrala u tom mjestu 1858. godine, u maju je postavljena mermerna ploča na kojoj piše: “Za konačnu pobjedu nad Turcima, 1. maj Grahovac 1858“. Pored ostalih simbola, ptice, crkve, sunca, nalaze se i četiri S – srpski simbol…”

Dokazi o lažiranju istorije: Nije, međutim, problem samo u tome što je riječ o srpskom simbolu, nego što se radi o imperijalnom obilježju.

Pri tom, valja znati: četiri ocila su u Crnoj Gori poznata od 1918. godine kada ih je na crnogorskim kapama prisilom uvodila okupaciona srpska vojska. Pročitao sam mnogo opisa crnogorske kape koji su nastali prije 1918. i  nikada nijesam sreo nijedan u kojem se pominju četiri ocila. Evo nekih svjedočenja:

1. Vilhelm Ebel je 1841. boravio u Crnoj Gori. Zabilježio je o kapi: “Kao i većina prisutnih, i on je na glavi imao crnogorsku crvenu kapu sa svilenim crnim obrubom…” (Vilhelm Ebel, Dvanaest dana u Crnoj Gori, str 51)

2. Francuz Alfred Bulonj koji je u Crnoj Gori boravio krajem 1867. i tokom 1868. zabilježio je: “Crnogorci stavljaju na glavu malu crvenu kalotu, visine svega jedan decimetar, pljosnatu odozgo i presvučenu spolja, sem na gornjem dijelu, svilenom tkaninom ili crvenom vunom. Zovu je kapa. Njen crveni dio koji odgovara tjemenu, gotovo uvijek je više ili manje izvezen zlatnim nitima.” (Alfred Bulonj, Crna Gora, CID, Podgorica, 2002, strana 74)

3. Ruski konzul u Dubrovniku Konstantin Petković završio je 1868. godine knjigu o Crnogorcima. U njoj je ostavio svjedočanstvo: “Glava se pokriva oniskom kapom (kapicom) čiji je vrh napravljen od crvenog sukna, napola išivenog zlatom, a obod je od crnog svilenog platna.” (Konstantin Petković, Crna Gora i Crnogorci, CID, Podgorica, 2005, strana 79)

4. Gustav Raš je u Drezdenu 1875. objavio knjigu o Crnoj Gori. Ovako je zabilježio: “Gornji dio te kape je kao krv crvene boje, ukrašen jednom zlatnom zvijezdom i jednom dugom od zlatnog veza.” (Gustav Raš, Crna Gora u pričama, CID, Podgorica, 2001, strana 16)

5. Josef Holeček poslije boravka u Crnoj Gori ostavio je svjedočanstvo u knjizi koju je objavio u Pragu 1877. godine: “Crnogorska kapa izgleda kao kod nas obična, domaća kapa. Ima obod od crne svile a tepeluk crven. Po ivicama je vezen zlatom, dok mu se na jednom kraju nalazi izvezen, takođe zlatom, dvoglavi crnogorski orao.” (Josef Holeček, Crna Gora, CID Podgorica i Izdavački centar Cetinje, 1995, strana 34)

6. Spriridon Gopčević je 1877. u Lajpcigu objavio knjigu o Crnogorcima, u njoj opisuje tepeluk kape: “Crvena boja označava krv Turaka u kojoj će biti ostvarena sloboda, zvijezda označava Crnu Goru, a duga označava nadu u skoro oslobođenje. Ponekada se umjesto zvijezde unutar duge mogu vidjeti slova HI, to znači Nikola I” (Spiridon Gopčević, Crna Gora i Crnogorci, CID, Podgorica, 2008, strana 109)

7. Ljubomir Nenadović je zapisao: “Ozgo je kapa sva od crvene čoje, jedno malo mesto na toj čoji pri kraju zagrađeno je zlatnim prugama.” (Ljubomir Nenadović, O Crnogorcima – pisma sa Cetinja 1878. godine, SKZ, Beograd, 1929, strana 20)

8. Pavle Rovinski, koji je u Crnoj Gori boravio skoro 30 godina, u knjizi koju je objavio 1897. godine, zabilježio je: “Malo ih je koji ne znaju za crnogorsku kapicu. To je kapa ravnoga dna i ravnoga oboda, širine oko 8 cm. Ona je sva od crvenog ili tamnocrvenog tankog sukna i dvaput je dublja od širine oboda, ali se njeni krajevi zavrću kako se i dobija dvostruki obod. Odozgo je krug od isto takvoga sukna koji je izvezen zlatom, ovako: sa jednoga kraja izvezen je luk koji ima tri pruge, od kojih srednju čine tri reda od oboda do oboda, a sa obje njene strane uz manja rastojanja su po dva reda i još dva reda zajedno; dakle, ukupno pet pruga. U tome luku je oznaka “H.I.” što znači “Nikola Prvi”. Obod je obložen tankom svilom (derevija ili bogzija)…” (Pavel Rovinski, Etnografija Crne Gore, tom I, CID, Podgorica, 1998, strana 347)

9. Kamilo Morgan koji je u Crnoj Gori boravio u jesen 1911. godine zapisao je: “Na vrhu kape je zlatni vez, koji predstavlja jednu zvijezdu i dugu” (Kamilo Morgan, Crna Gora, CID, Podgorica, 2004, strana 23)

10. Andrija Jovićević 1911. u knjizi “Riječka nahija” piše: “Na glavi se nosi plitka kapa sa imenom knjaza Crne Gore” (Andrija Jovićević, Riječka nahija u Crnoj Gori, CID, Podgorica, 1999, strana 340)

Između dva svjetska rata na Cetinju je pośečen istorijski brijest i uništena Tablja. Kao još jedan isuviše jak i prepoznatljiv identitetski simbol Crnogoraca i crnogorska kapa je morala biti posrbljena.

U knjizi „Crna Gora i Dušanovo carstvo” (Grafos, Cetinje, 1997) Radoslav Rotković piše, citira predratni list „Zeta”: „I onda se desi da se uništi crnogorska država, 1918. i za desetak godina zabrani nošenje crnogorske kape, ako se na nju ne stave ova četiri ognjila kao slova, i tako se crnogorska kapa pretvori u – srpsku! Podgorička Zeta piše o tome 1939. godine: ‘Naša crnogorska narodna kapa, koja se jedno vrijeme poslije ujedinjenja nije smjela nositi, u posljednje vrijeme nalazi dobru prođu… To je još jedina naša dozvoljena zastava’!”.

Koraci manipulacije: Već dvije decenije srpska crkva na crnogorskim crkvama koje je zauzela ponosno ističe zastavu koju je Srbima sultan 1835. darivao – sa aplikacijom četiri ocila. Na taj način Crnogorcima nameće jedan simbol kojega nikada prije nije bilo na tim istim crkvama, simbol države Srbije. SPC je daleko najvažniji politički instrument države Srbije u Crnoj Gori.

Na crkvi na Grahovcu uklesana su četiri ocila iako nijedan učesnik bitke na Grahovcu nije nosio bilo kakvo znamenje sa četiri ocila. Još jednom srpska crkva svom vjernom “stadu” daruje istoriju koju je sama smislila, a koja se nikada nije desila. I 4 ocila na crnogorskoj kapi isto kao i sama srpska crkva došli su u Crnu Goru zahvaljujući tome što je srpska vojska okupirala našu državu 1918.

Vojna agresija na Crnu Goru iz 1918. i dan-danas Beogradu donosi bogate plodove. Siguran sam da je više od polovine građana Crne Gore ubijeđeno kako je novokomponovana kapa sa 4 ocila istorijska kapa Crnogoraca, jer nema ko da im pokaže da su 4 ocila bila skoro potpuno nepoznata u Crnoj Gori prije 1918. Vladika Amfilohije je jednom pisao ljutito pismo u kojem je objašnjavao kako on ne devastira crkve nego ih obnavlja, jer riječ devastacija znači – pustošenje/razaranje. Ljutio se on ili ne ljutio, srpska crkva – u kulturnom i duhovnom pogledu devastira sve crkve u Crnoj Gori, devastira istoriju i identitet Crnogoraca.

To joj je glavni zadatak koji joj je povjeren u Beogradu. A dok vrši svoju političku rabotu u Crnoj Gori – bog, Hrist i pravoslavlje srpskoj crkvi su samo maska.

     

ШПИЈУНСКА УЛОГА МИЛАНА С.ПИРОЋАНЦА У ЦРНОЈ ГОРИ

    Припремио:Марјан Планиница

Један од посјетилаца овога портала је прије пар дана замолио да му помогнемо да нешто више сазна о Иву Раковом Радоњићу.Ради тога смо се потрудили да му пружимо информације,онако како га је окарактерисао Милан С.Пироћанац који је стигао на Цетиње као “испомоћ српске владе књазу Николи”. Наиме,послије потписа првог уговора између Србије и Црне Горе (1866 г.), књаз Никола је, по споразуму с кнезом Михаилом, тражио од српске владе да му пошаље једног секретара “који ће водити државне послове у духу закљученог уговора” и једног официра, који ће имати да проучи и уреди ратну снагу Црне Горе. Ондашња влада Илије Гарашанина одредила му је за секретара Милана С. Пироћанца, начелника Министарства иностраних дјела а за војног савјетника капетана М. Ивановића. Тако је Пироћанац провео дуже вријеме на том " важном положају" на Цетињу. По повратку с Цетиња 15. јуна 1867, поднио је свом шефу Илији Гарашанину опширан извјештај о свему што је за вријеме свог бављења, видео или чуо у Црној Гори.

Nastavite sa čitanjem

PORIJEKLO KRSNIH SLAVA

 

SVE KRSNE SLAVE I OBIČAJE NASLIJEDILI SMO OD STAROSEDILACA BALKANA

          Drugi pišu:Portal Analitika (07.05.2018.)        (Autor:Miroslav Ćosović)

 

Krsno ime ili slava je običaj slavljenja porodičnog sveca na zapadnom Balkanu. To je jedan dan u godini kada uz poseban obred domaćin porodice zove rođake i prijatelje na slavlje, na gozbu u čast svom porodičnom svecu. Danas mnogi nacionalisti često ponavljaju da "samo Srbi slave slavu”, što nije istina, a prilično bi bila istinita tvrdnja, ako ne i sasvim – "samo potomci Ilira slave slavu".

Nastavite sa čitanjem

VELIČANI U MAĐARSKOJ

 

(Iz naše prošlosti)

  Piše:Marko Jokić

Istorijske okolnosti-ratovi,zarobljeništva tokom dvadesetog vijeka nijesu zaobišli Veliku.Kapitulacija Crne Gore u Prvom svjetskom ratu 21.01.1916.godine će donijeti  nevolje cijelom crnogorskom narodu.Austrougarska je zarobljenike koristila za teške prinudne radove,na putevima koji su im bili neophodni za bolju pokretljivost vojske i vojne tehnike.Tako će u nemilost Austrougara pasti i veliki broj veličana,od kojih su neki bili angažovani  na gradnji puta  prema Peći,a zatim internirani po austrougarskim logorima.Jedan dio veličana je bio  odmah interniran u neki od 57 logora.

Nastavite sa čitanjem

DUŠKO GOJKOVIĆ- VRIJEDNOSTI I KONTRAVERZE

Piše:Marjan Planinica

    Izuzetan džez muzičar,svjetskog glasa.Sin Vuksana Đolevog Gojkovića iz Velike.Za njega će novinar Đorđe Matić u intervjuu objavljenom u novini Vreme,13.08.1915 godine reći „Jedini naš džez muzičar koji je ušao u sve enciklopedije,...Duško Gojković je i sam hodajuća enciklopedija džeza i imena iz tog svijeta“.Dalje Matić nastavlja „Duško Gojković  direktna je veza sa samim kanonom čitavog muzičkog stila koji je obilježio dvadeseto stoljeće“.Dakle,radi se o čovjeku koji je ostavio neizbrisiv trag u džez  muzici  jednog vrijemena.Tako je Duško prije par godina dobio i nagradu za životno djelo od  Ministarstva kulture Bavarske.

Nastavite sa čitanjem

KOLIKO SE ČITA OVAJ PORTAL?

    

        Portal (selo-velika.me) i dalje bilježi relativno visoku posjećenost.Samo u zadnja četiri mjeseca 2018 godine broj posjetilaca je 4726,ili prosječno po jednom mjesecu 1181 posjetilac.Vrlo je  interesantno,da je broj novih posjetilaca 4574 (ili 88,5%),a ostatak od 152 (ili 11,5%)  su stari posjetioci.

Najviše posjetilaca je iz Crne Gore 1684 (35,36%),zatim Srbije  1612 (34,04%),BIH 306 (6,46%),SAD 182 (3,84%),itd.Od posjetilaca je najviše iz Podgorice 1447 (29,98%),Beograda 752 (15,58%),Subotica 157 (3,25%),itd.

Pregled posjećenosti portala je dat u narednim tabelama (Tabela 1 i Tabela 2).

IMG_20180426_225343_433

NASELJAVANJE CRNOGORCA U ŠUMADIJU

   ZNAMENITI CRNOGORCI U ŠUMADIJI

(Od početka naseljavanja do početka XX vijeka)

Piše:Marko Jokić  

Još u vrijeme Jovana Cvijića (i pod njegovim nadzorom) je započeto istraživanje o  stanovništvu i naseljima gdje je živjelo pravoslavno stanovništvo ( ili kako su oni govorili „srpsko stanovništvo“.Očigledno,da su mislili da svi koji su primili pravoslavlje „moraju“ biti Srbi).Angažovan je veliki broj saradnika  koji su dobili istraživačke zadatke i metodologiju prikupljanja podataka.Ovi radovi su imali određen doprinos u tadašnjoj i budućoj nauci,uz sve nedostatke i nesigurnosti koje su ih pratile.Iz knjiga se može vidjeti da su ogromni materijal i konstatacije proizvod „neposrednog kontakta“ tzv.istraživača.Zašto pominjem nesigurnosti?Očigledno je da sve te silne knjige se ne oslanjaju na pisane izvore ili neka vjerodostojna dokumenta.

Nastavite sa čitanjem

TEMA: PODANIŠTVO (1)

  Piše:Marko Jokić    

    Biti podanik vlastitoj državi-otadžbini,svojoj tradiciji,kulturi jeziku,…kažu da je ponos i čast.Nažalost, u Velici i šire Crnoj Gori  se baš i nemože reći da je to u istoriji bilo baš tako.Zašto?Na osnovu arhivske  građe,koja je dostupna i raznih pisanih dokumenata,moglo bi se reći da nije mali broj Veličana (i Crnogoraca) koji se u ovih 300 godina,od doseljavanja na današnji prostor Velike,nijesu odali podaništvu.

     No,ne razlikuju se značajno ni drugi u Plavsko-Gusinjskoj kotlini.Tako,npr.francuski konzul u Skadru Ekar (Izvor knjiga:Ekar-Sjeverna Albanija ili Gegarija,Pariz 1858.g) kaže: ”…Gusinje ima izgled velikog grada.On ipak broji samo 4000 stanovnika,većinau čine muslimani,pedeset porodica čine Sloveni,hrišćani..”.Dalje Ekar govori o netrpeljivosti između muslimana i hrišćana-Slovena i navodi “Niti u jednom drugom mjestu  u Turskoj,odvajanje dvije religije nije tako potpuno kao u Gusinju “.Dalje,nastavlja “…neke porodice su iz dubokog neznanja   pretjerano  zagrižene i gorde,potiču iz susjednih planina i zarad udobnosti života u ravnici(podvukao M.J),oni su žrtvovali religiju svojih predaka i slobodu koju su uživali u planini”

Nastavite sa čitanjem